تكنولوژي آموزشي

·   - كاملترين،جامع ترين و جديدترين تعريف تکنولوژی آموزشی توسط جيمز براون در كتاب تكنولوژي،رسانه ها و روشها (1977،ص2) اينگونه تعريف شده است: تکنولوژی آموزشی فراترازكاربرد ابزار و وسايل است و عبارت است از روش منظم طراحي،اجرا و ارزيابي كل فرايند تدريس و يادگيري بااستفاده از هدفهاي بخصوص و بهره گيري از يافته هاي پژوهش  در روانشناسي و ارتباط انساني و بكارگيري تركيبي از منابع انسانی و غيرانساني بمنظور ايجاد يادگيري موثرتر،عميق تر و پايدارتر( احديان، 1374،ص12).

   بنابرتعريف فوق كاربرد تکنولوژی آموزشی به استفاده صرف وسايل آموزشي مترادف نيست بلكه داراي زمينه اي بسيار وسيع تر است و ماهيت و طبيعت آن چيزي در حد « روش و راه » تلقي مي شودكه منظم نيز هست يعني متكي بر كاربرد " نظريه عمومي سيستم ها "ست (احديان،1390،ص3).

    - قبل از آنكه كاربرد تكنولوژي آموزشي با مفهوم جديد و مترقي آن مطرح شود برنامه ريزان و معلمان از مواد و وسايل آموزشي با مفهوم « سمعي و بصري » آن كمك مي گرفتند (احديان،1390،ص1).

·    - پروفسور جیمز براون ( استاد دانشگاه سن خوزه امریکا و مشاور دانشگاه قبلی آزاد ایران که به سال1988 درگذشت) می گوید : تکنولوژی آموزشی طریقه ای نظام مند برای طراحی، اجرا و ارزشیابی کل فرایند یادگیری و یاددهی بر اساس اهداف مشخص و مبتنی بر تحقیقات مربوط به یادگیری و علوم ارتباطات و با استفاده تلفیقی از منابع انسانی و مادی برای دستیابی به آموزش موثر می باشد(حمصی،1371،ص42).

·   - بکارگیری منطقی و مستدل دانش ( هاشم فردانش )

·   - مجموعه روشها و دستورالعمل هایی که با استفاده از یافته های علمی برای حل مسائل آموزشی بکارگرفته می شود.(فردانش)

·   - کاربرد دانش برای مقاصد علمی ( لغتنامه وبستر )

·   - تکنولوژی آموزشی برخلاف تصور صرفا بمعنی استفاده از وسایل و رسانه های آموزشی نیست بلکه متکی بر رویکرد  سیستمی است و با بهره گیری از یافته های علوم ( روانشناسی تربیتی بطور اخص ) به حل مسائل آموزشی می پردازد.

·   - تکنولوژی آموزشی به ماشين ها و وسايل ختم نمي شود(حمصي،1371،ص41).

·   - تکنولوژی آموزشی شامل دو جزء نرم افزاری ( محتوایی ) و سخت افزاری است و هدف اصلی آن ایجاد یادگیری موثرتر و پایدارنر و تغییر در کیفیت آموزش و افزایش بازدهی یادگیری است.

·   - جوهر حرفه ای معلم « هنر چگونه یاددادن » است و همان دانشی است که امروز تکنولوژی آموزشی نام گرفته است.

·   - جی.آر.گاس معتقداست که تکنولوژی آموزشی عبارت است از طرح سازمان یافته و استقراریک سیستم فراگیری که از مزایای روشهای جدید ارتباط جمعی،ابزار و وسایل سمعی و بصری، سازمان بندی کلاس درس و روشهای جدید تدریس بهره گیری می کند. ( اما او اشاره ای به هدف آموزش و ارزشیابی مستمر از سیستم نمی کند و این تعریف ناقص است)(حمصي،1371،ص42).

·   - بنابرتعریف گانیه (1968) تکنولوژی آموزشی عبارت است از مجموعه اطلاعات فنی درمورد طراحی و اجرای سیستماتیک امرآموزش که بر مبنای پژوهش های علمی استوار باشد.

·   - تکنولوژی آموزشی علمي است كه بااستفاده از علومي چون ارتباطات و روانشناسي قدم هاي مهمي در تحقق اهداف آموزشي برداشته است(كنعاني،1371،مقدمه).

- بحث تکنولوژی آموزشی به عنوان يك راه حل اساسي فقط صحبت درباره ابزار و آلات نيست زيرا وسايل و مواد به تنهايي نمي توانند جوابگوي بحران هاي آموزشي باشند(كنعاني،1371،ص9).

- تکنولوژی آموزشی میخواهد دانش را بطریقی موثر و مفید در دسترس دانش آموزان بگذارد و هرگونه تغییر را از معلم و طرز فکر او شروع کند.سوای نقش رهبری و مدیریت اساسی ترین نمود معلم نقش تدریس اوست. در اين نظام معلم به عنوان يك راهنما،مشاور و مدرس معرفي مي شود(كنعاني،1371،ص10).

- دونالد ايلي در اواسط دهه 1970 تشريح كرد: تکنولوژی آموزشی يعني طراحي،اجرا و ارزيابي تمامي جريان فراگيري و آموزش ... يعني تکنولوژی آموزشی فراگيري و آموزش را بصورت مجموعه اي كامل درنظر مي گيرد و نسبت به كل مجموعه نظر دارد نه پاره اي از آن.

  - هدف تکنولوژی آموزشی فراهم آوردن شرايطي است كه تحت آن فراگيري به سهولت و بابازده بيشتر امكانپذير گردد(كنعاني،1371،ص11)

- جیمز فین پدر تکنولوژی آموزشی می گوید تکنولوژی آموزشی عبارت است از نوعی طرز فکردرباره مواد، انسان ها الگوهای تشکیلاتی و سیستم هایی که انسان را در مقابل ماشین قرارمی دهد. تكنولوژي شيوه اي است كه شما به عوامل موجود سازمان مي دهيد. آنچه تكنولوژي آموزشي را دربر مي گيرد عبارتند از وسايل،مردم، فرايندها و ارزشها (كنعاني،1371،ص12).

·     بهترين تعريفي كه توسط كميسيون تکنولوژی آموزشی در سال 1970 پذيرفته شد تعريفي است كه گانيه در سال 1968 در مقاله اي تحت عنوان « تکنولوژی آموزشی به عنوان يك فن» ارائه داده است. تکنولوژی آموزشی عبارت است از مجموعه اطلاعات فني در مورد طراحي و اجراي سيستماتيك امر آموزش كه بر مبناي پژوهش هاي علمي استوار باشد(كنعاني،1371،ص12).

·     تکنولوژی آموزشی عبارت است از توسعه،كاربرد و ارزشيابي سيستم ها، فنون و مواد آموزشي بمنظور بهبود فرايند يادگيري انسان(شوراي ملي تکنولوژی آموزشی انگلستان)

·     تکنولوژی آموزشی عبارت است از كاربرد دانش علمي در زمينه يادگيري و شرايط يادگيري بمنظور بهبود اثربخشي و كارايي تدريس و تعليم.

    درنبوداصول اساسي علمي، تکنولوژی آموزشی از تكنيك هاي تجربي براي بهبود موقعيت هاي يادگيري بهره گيري مي كند.

    تشابه تعاريف تکنولوژی آموزشی دراين است كه همگي بر عملكرد اوليه تکنولوژی آموزشی يعني بهبود كارايي فرايند يادگيري تاكيد دارند. همچنين در هريك از تعاريف به امتحان و ارزشيابي تاكيد شده است(احديان و همكاران،1381،ص9).

·        تکنولوژی آموزشی را به دو طريق مي توان معني كرد:

1.  ازيك جهت كه معمولا براي معلمين مفهوم آشناتري است تکنولوژی آموزشی عبارت است از وسايل و موادي كه زائيده تحولات ارتباطي عصر هستند و ميتوان از آنها به تنهايي يا همراه با معلم و كتاب و تخته و گچ در حل مشكلات آموزشي كمك گرفت.مانند راديو ،تلويزيون ، فيلم،پروژكتوراورهدو...

2.  درتعريف دوم كه مورد نظر ماست تکنولوژی آموزشی دور از هرگونه ابزار و آلت به نوعي از تعليم و آموزش اطلاق مي گردد كه بطور سيستماتيك و منظم تمام امكانات موجود را به كمك گرفته و براي رسيدن به هدفي معين جريان يادگيري را طي مي كنند (نعمتي،1368،ص17).

   علت اصلي عدم استفاده صحيح از وسايل و مواد عدم توجه به مفهوم واقعي تكنولوژي آموزشي است زيرا در تکنولوژی آموزشی كيفيت بيش از كميت مورد نظر است(نعمتي،1368،ص19).

   اگر معناي واژه « تكنولوژي » را شناخت مهارتها و فنون علمي درهرزمينه اي بدانيم بنابراين «تکنولوژی آموزشی» را بايدشناخت مهارتها و فنون آموزش و پرورش معني و تفسير كرد(نعمتي،1368،ص19).

   تکنولوژی آموزشی استفاده از همه وسايل،منابع و روشها براي بهبود بخشيدن به روشهاي مختلف آموزشي است و بهره گيري از وسايل قسمتي از تکنولوژی آموزشی است(نعمتي،1368،ص20).

   نتايج بدست آمده از علوم رفتاري در ساليان اخير بيش از اندازه تکنولوژی آموزشی را ياري خواهند كرد(نعمتي،1368،ص20).

   منظور از تکنولوژی آموزشی كاربرد وسايل و مواد آموزشي نيست بلكه بمعناي مهندسي آموزشي، طراحي و معماري آموزشي است يعني مهندسي در فرايند تعليم و تربيت است. همانطور كه يك ساختمان به مهندس و معمار نياز دارد يك نظام آموزشي نيز نيازمند تکنولوژیست آموزشی است(نعمتي،1368،پيشگفتار).

   تکنولوژی آموزشی از علوم مختلف از جمله روانشناسي بهره زيادي مي گيرد.امروزه ثابت شده است كه آموزش موفق آموزشي است كه مبتني بر خط زنجيره اي طراحي،اجرا و ارزشيابي باشد(احديان،1390،ص2).

   تکنولوژی آموزشی را مي توان به مهندسي آموزشي تشبيه نمود كه از طريق آن يك تكنولوژيست آموزشي مي تواند با استفاده از تكنيك هايي كه مي داند براي آموزش طرحي ارائه دهد كه يادگيري را سريعتر، موثرتر و پايدارتر نمايد. (احديان،1390،ص2).